email
şifre


Beni hatırla [Yeni Üye]

Ateroskleroz (damar sertliği) nedir?

Kolesterol dosyası (5. bölüm)

Ayşe Müjdeci ile

Sağlık Pınarı

Ayşe Müjdeci
Yazarın tüm yazıları

 

 

Ateroskleoz (AS) gelişimi için günümüzde kabul gören iki teori var:

1)     Kolesterol Teorisi: Bu teori, kolesterolün varlığının AS plak oluşumu için yeterli risk faktörü olduğunu iddia eder. Bu teorinin taraftarları AS’un önlenmesi için kolesterol düşürücü ilaçların kullanılmasının gerekli olduğunu savunurlar.

2)     Kronik Endotel Hasarı Teorisi: Allostaz varlığında yükselen kolesterolün, serbest radikaller tarafından oksitlenmesi ile hasarlı endotel bölgesinde plaklar oluşturduğunu söyler. Kolesterolü düşürmenin AS’un kontrolü için fonksiyonel bir çözüm olmadığını iddia eder.


Kronik Endotel Hasarı (KEH) Teorisine göre Ateroskleroz:
 
Allostaz varlığında kolesterol yüksekliği, vücudun top yekûn hastalığının göstergesidir. Böyle bir durumda kişi sadece ateroskleroz için değil tüm dejeneratif hastalıkların gelişimi açısından risk altındadır.

Ateroskleroz, damarın endotel tabakasında (iç tabaka) meydana gelen inflamatuvar tepkidir. Başta koroner arterler olmak üzere vücudun tüm damarlarında gelişebilir. Koroner arterlerde sık görülmesinin sebebi, bu damarların maruz kaldıkları mekanik stres faktörünün büyük oluşudur.

Vücutta yaklaşık olarak 5 litre kan bulunduğunu ve kalbin bir saatte 280 litre kan pompaladığını düşünecek olursak, bir dakikada kalp neredeyse vücuttaki tüm kanı pompalamak durumunda kalmaktadır. Tek başına bu durum bile koroner arterlerin neden mekanik strese en fazla maruz kalan damarlar olduğunu ortaya koymak için yeterlidir.

AS plağının oluşması için öncelikli olarak damar endotelinde duyarlılık meydana gelmesi gereklidir. Bu duyarlılığı oluşturan sebepler ya bizzat damarı hassaslaştıran mekanik ve kimyasal faktörlerdir ya da yine aynı sebeplerle endotel fonksiyon bozukluğu ve bunun neticesinde, endotelden salgılanan ve görevi endoteli korumak olan maddelerin sentezinin bozulmasıdır.


Endotelde duyarlılık artışına sebep olan mekanik faktörlerden en önemlisi hipertansiyondur

Endotelde duyarlılık artışına sebep olan mekanik faktörlerden en önemlisi damar içi basınçta dengenin bozulması ve ardından gelişen hipertansiyondur.
Beynin hipotalamus bölgesi vücuttan gelen sinyalleri değerlendirip buna göre gerekli komutları sinirler ve hormonlar yoluyla damar kaslarına ve kalbe ulaştırarak tansiyonu ayarlar. Eğer kan toksik maddeler ile ağırlaşmış ise ve toksik maddelerin dokulara zarar vermeden ve damarları tıkamadan bir an evvel vücuttan uzaklaştırılması icap ediyorsa, hipotalamus tansiyonun artırılmasına karar verir. Kişinin yanlış yaşam koşulları nedeniyle toksik kan tablosunun süreklilik kazanması halinde tansiyonda önce inişli çıkışlı bir bozulma dönemi yaşanır, ardından hipertansiyon kalıcılık kazanır. Böylelikle hipertansiyon ve toksik maddelerle ağırlaşan kan, damarlar üzerinde mekanik stres oluşturmaya başlar.


Kimyasal temizlik maddeleri, katkılı-hormonlu gıdalar ve hatalı beslenme toksik madde birikimine neden olur.


Endotelde duyarlılık artışının bir diğer sebebi ise kimyasal strestir. Deterjan-lavobo açıcı-leke çıkarıcı vb kimyasal temizlik maddeleri, katkılı-hormonlu gıdalar ve hatalı beslenme neticesinde vücutta biriken toksik maddeler endotelde kimyasal erozyona sebep olurlar.  Daha sonra duyarlılık artışının olduğu endotel bölgesinde hasar oluşur. Hasarın oluşum sebebi endotel duyarlılığına sebep olan faktörlerin devam ediyor oluşudur. Başlıca sebepleri bir kez daha gözden geçirelim;

         Dengesiz beslenme (antiinflamatuvar ve antioksidan eksikliği)

         LDL oksidasyonuna sebep olan serbest radikaller (antioksidan eksikliği)

         C vitamini eksikliği (antioksidan eksikliği)

         Kimyasal erozyon: çamaşır suyu, deterjan, yağ çözücü, leke çıkarıcı, lavabo açıcı vb kimyasal ajanlar.

         Toksik kan dolaşımı (doğal olmayan yaşam alışkanlıkları nedeniyle kanın toksik hale gelmiş olması)

         Enfeksiyon

         Sigara

         Yüksek tansiyon

         Yüksek insulin, yüksek homosistein, yüksek kortizol (allostaz bulguları)


Aterosklerotik (AS) plak oluşumu için son aşamaAterosklerotik (AS) plak oluşumu için artık son aşamaya gelinmiştir. Damarda tamir mekanizması devreye girerek aşağıda özetlenen basamaklar neticesinde hasarlı bölge sanki bir yara bandı ile üstü kapatılıyormuşçasına AS plak ile tamir edilir;

         LDL hasarlı bölgeye gider ve hasarlı endotel ile düz kas tabakasının arasına girer. (Bu durum kişinin LDH düzeyinden bağımsızdır.)

         Endotel fonksiyonlarında değişiklik başlar;

        Endotel, Reaktif Oksijen Türevleri (ROT: serbest radikaller) üretir.

        ROT bağışıklık hücrelerini hasarlı bölgeye çağırır. Makrofajlar atık hücreleri, ROT tarafından oksitlenen LDH fazlasını, küçülen LDH’ı fagosite ederler.

        Bu hücrelerin miktarı makrofajların kapasitelerini aşacak düzeye ulaşırsa, makrofajlar kalsiyum salgılayarak partikülleri hem damar duvarlarına hem de organlara yapıştırarak ortadan kaldırmaya çalışırlar.

        Büyüme faktörlerinin yapımının uyarılması ile kas hücrelerinin çoğalması sağlanır. Kas hücreleri hasarlı bölgeyi işgal eder.

         LDH + kas ve bağışıklık hücreleri + hasarlı bölgenin atık hücreleri + kalsiyumdan oluşan plak ile hasarlı bölge tamir edilir. (Plak: doğanın yara bandı)

Eğer kişi anormal yaşam koşullarını devam ettirir ve allostatik tablo süreklilik kazanırsa, AS plaklar giderek büyür ve yaygınlaşır. Tüm vücutta yaygın olarak kılcal damarlar tıkanmaya, dokularda metastatik kalsifikasyonlar oluşmaya başlar. Tansiyon daha da artar. Bu durum giderek kalbin yükünü artırmaktadır. Kılcal damarlardaki tıkanıklıkların artışı ve kalbin gücünün zayıflaması ile doku-organlar yeterli ölçüde beslenemez ve doku açlığı-enerji açığı meydana gelir. Bir süre sonra ise normal şartlarda damarları tıkamayacak boyuttaki pıhtılardan biri daralan bu damarları tıkayarak enfarktüslere sebep olur.  Kronik Endotel Hasarı (KEH) teorisinin sonuçlarını özetleyecek olursak:

·         Kolesterol yüksekliği tek başına AS plak oluşumu için risk değildir. AS plak oluşumu için damar endotelinde öncelikle hasar meydana gelmiş olmalıdır. Hasarlı bölgeyi tamir etmek üzere içerisinde kolesterol de bulunan plak oluşturulur. Kolesterolün plak içerisindeki oranı %3’tür.

·         Serbest radikaller tarafından oksitlenen LDH moleküllerinin miktarı, bu molekülleri fagosite etmek olan makrofajların kapasitesini aşacak olursa AS plak oluşumu için risk başlar.

·         Antioksidanların yetersizliği halinde serbest radikallerin artması AS plak oluşumu için risktir.

·         Tedavide kolesterolü düşürmeye yönelik çabalar fonksiyonel değildir. KEH’nı tetikleyen faktörlerin ortadan kaldırılması  (allostazın ortadan kaldırılıp vücudun homeostaz durumuna getirilmesi) AS’un kontrolü için temel çıkış noktasıdır. Ayrıca damar duyarlılığını azaltan antiinflamatuvarlar, LDH’ın serbest radikaller tarafından oksitlenmesine engel olan antioksidanlar ve oluşmuş plakları çözmek için kullanılan kelatörler tedavinin diğer bacaklarını oluşturur.
18 Aralık 2009 Cuma

Son Yazılar

28.02.2010, İnsan günlük ihtiyaçlarını karşılarken, belli bir fizik aktivite yapmak üzere programlanmış bir yapıya sahiptir. Canımız bir şeyler yemek isteyip de mutfağa gidip kendimize yiyecek bir şeyler hazırlar...
20.02.2010, Kiloların baş sorumlu olarak görülen yağ dokusunun hakkını verelim!Yağın vücudun hayatiyeti için olmazsa olmaz temel vazifeleri vardır: ·        Organları bir ambala...
08.02.2010,  Kalori dengesi nedir?Kalori besinlerin ihtiva ettikleri enerjinin ölçü birimidir. Sağlıklı kilo kontrolü için besinlerin kalori değerini ve kişinin anlık kalori ihtiyacı bilmek ve ikisini denged...
29.01.2010, Sizi bir kavram ile tanıştırmak istiyorum: “Sağlıklı Kilo Kontrolü”Her bir bireyin kendisine has bir kalıbı ve bu kalıbı ile uyumlu sağlıklı kilosu vardır. Önemli olan kişinin, hem sağlığını koruduğu ...
21.01.2010,   Yediklerimiz nasıl enerji oluyor?Yediğimiz tüm besinler, sindirim kanalı boyunca kendisini oluşturan besin öğelerine kadar parçalanır. Örneğin karbonhidratların parçalanma işlemi ağızda tükürük...
13.01.2010,  Fazla kilolarımdan kurtulmak, sağlıklı ve mutlu bir şekilde yaşamak istiyorum, ama nasıl?Zamanımızın en önemli sağlık sorunu fazla kilolar! Fazla kilolar, kişinin beden görüntüsüne ait olumlu ta...
05.01.2010, Ateroskleroz’un (AS) oluşum mekanizmasına göre tedavinin iki temel bacağı vardır;1.      Doğal yaşam koşullarının sağlanması ve alışkanlık haline getirilmesi ki allostazın ort...


18.12.2009 tarihli haber arşivi

En Çok Okunan Makaleler

21.01.2010,   Yediklerimiz nasıl enerji oluyor?Yediğimiz tüm besinler, sindirim kanalı boyunca kendisini oluşturan besin öğelerine kadar parçalanır. Örneğin karbonhidratların parçalanma işlemi ağızda tükürük...
28.02.2010, İnsan günlük ihtiyaçlarını karşılarken, belli bir fizik aktivite yapmak üzere programlanmış bir yapıya sahiptir. Canımız bir şeyler yemek isteyip de mutfağa gidip kendimize yiyecek bir şeyler hazırlar...
08.02.2010,  Kalori dengesi nedir?Kalori besinlerin ihtiva ettikleri enerjinin ölçü birimidir. Sağlıklı kilo kontrolü için besinlerin kalori değerini ve kişinin anlık kalori ihtiyacı bilmek ve ikisini denged...
13.01.2010,  Fazla kilolarımdan kurtulmak, sağlıklı ve mutlu bir şekilde yaşamak istiyorum, ama nasıl?Zamanımızın en önemli sağlık sorunu fazla kilolar! Fazla kilolar, kişinin beden görüntüsüne ait olumlu ta...
05.10.2009,    Toksinler vücudumuzun metabolize edemediği, vücutta kalmaları halinde sisteme zarar veren ve bazen vücudun kendisinden uzaklaştırmak konusunda da zorlandığı maddelerdir. Toksinlerin bir k...
18.12.2009,   Ateroskleoz (AS) gelişimi için günümüzde kabul gören iki teori var: 1)     Kolesterol Teorisi: Bu teori, kolesterolün varlığının AS plak oluşumu için yeterli risk faktö...
05.01.2010, Ateroskleroz’un (AS) oluşum mekanizmasına göre tedavinin iki temel bacağı vardır;1.      Doğal yaşam koşullarının sağlanması ve alışkanlık haline getirilmesi ki allostazın ort...

En Çok Okunan Güncel Haberler

Erdoğan Görevi Yıldırım’a Verdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Binali Yıldırım'a hükümeti kurma görevini verdi.
İlk Gol Hakan Çalhanoğlu'ndan
Hazırlık maçında İngiltere’ye 2-1 yenildik.
Davutoğlu Kongrede Konuştu
Ak Parti'nin Olağanüstü Kongresi'nde Ahmet Davutoğlu da bir konuşma yaptı.
Dünyada Böyle Bir Ordu Bulamazsınız
Almanya'da konuşan eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ, bir konuğun sorusuna sert cevap verdi.
Aşiretlerden Teröre Sert Tepki
Adıyaman’ın Kahta ilçesinde buluşan aşiret temsilcileri terör olaylarına büyük tepki gösterdi.
Mardin’de 3 Terörist Öldürüldü
Genelkurmay Başkanlığı, Mardin’de 3 PKK’lı teröristin etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Vali ve Emniyet Müdürleri Tutuklandı
Merkez valisi ve 4 eski emniyet müdürü tutuklandı.
İngiliz Generalden Savaş Öngörüsü
Emekli İngiliz General Richard Shirreff, "NATO ile Rusya arasında nükleer savaş çıkacak" dedi.
Okullar 17 Haziran'da Kapanıyor
Milli Eğitim Bakanlığı'nın resmi açıklamasına göre okullar 17 Haziran'da kapanacak.
Dokunulmazlıklara AB Tepkisi
Dokunulmazlıkları 376 oyla kaldıran TBMM kararına AB'den tepki açıklaması geldi.

Yazarlar

Dr. Abdulcabbar Boran
Mustafa Seyit
Lütfi Tümtürk
Sibel Yiğit
Seyfi Usta
Nazan Başoğul
Gönül Maraşlıoğlu
Mehtap Abdi
Gülay Ozan
Ender Eker
Deniz Temuçin
Mustafa G. Güler
Emek Durmuş
Mustafa Oğuz
Saliha Güner
Diş Doktoru Gülbeyaz
Mustafa Müjdeci
Durdu Bahadır
B. Tugay Keçeci
Ayşe Müjdeci
İlkay Yılmaz
Korkut Eser
Salih Erdin
Kudret Değirmenci
Ayten Qurbanova
Meral Okan
Kenan E. Akmaz
Halim Albayrak
Ali Gürbüz
İsmail Veyseloğlu
Barış Aksoy
Taha Erdem
Şule Betül Dağ
Pervane Qarayeva
Zeren Çelebi

©2010 Hak Aynası, yazarlarımızın yorumları kendilerine aittir, gazetemiz için bağlayıcı değildir.